:: حیاط مرکزی

حیاط مرکزی از دیرباز و در اکثر تمدن های بزرک و کوچک دنیا بیشر به عنوان عنصر اصلی ساختار معماری در طراحی خانه ها-قصرها-مراکزعبادی-میدانها یا باسیلیکاها و غیره بکار برده شده است و هم اکنون نیز در کارهای روز دنیا نیز به شگل های زیبا و متنوع بکار برده میشود.

وقتی به بررسی از این نوع بناها می پردازیم به عینه با استفاده از حیاط مرکزی به عنوان ریشه اصلی ساختاری معماری ان بنا مواجه میشویم که از ان به عنوان الگوی تاثیر گذار در نحوه ساختار و چیدمان فضاهای اطراف استفاده شده است.


اکثر معماران همیشه بدنبال ان بوده اند که در کنار فضای بازگسترده اطراف خود و در بهبوهه خانه های اطراف-کوچه های تنگ و طولانی ارام و گاهی شلوغ-مناطق گرم و خشک و کویری.فضای باز کوچک که در ان با استفاده از اب و درخت فضای ارامش بخش برای خود بوجود می اورند.

استفاده از حیاط مرکزی در معماری ایران بدلیل وجود اقلیم خشک در نیمه جنوبی کشورمان بسیار زیبا و حتی سرزنده تر از نکات دیگر جهان بکار برده شده است.

((معماری ما معماری حیاط هاست.اصل و مایه فضاسازی در این معماری فضای باز است.فضای بازی که با وسواس و دقت تمام طراحی می شود.فضای باز محصوری که به تبع گرایش به درون روی از بیرون برمی تابد و با شکل منظم اندازه و تناسبات فکر شد  و نماهای موزون اسمان را قاب میگرد و همواره با حوض اب و فواره و درخت و گل و سبز مبدل به (حیاط) حیات بخش می شود. حیاط انسجام دهنده و قلب تپنده بناست.در میان بنا مینشیند همه فضاها به ان مینگرند و به واسطه ان اعتبار و تشخیص میابند نسبت به یکدیگر تعریف می شوند و به هم گره می خورند.همه اجزاء بنا از حیاط نور و هوا و زندگی میگیرند.))(جستارهایی در چیستی هنر اسلامی به اهتمام هادی ربیعی).

حیاط مرکزی را به صورت بی بدیع میتوان در طراحی معماران ایرانی در خانه ها-کاروانسراها-مدرسه-میدان ها به وضوع مشاهد کرد.

در عصر جدید با توجه به عوض شدن شیوه های زندگی و اپارتمان نشینی کمتر میتوان دید که این عنصر ساختاری معماری در خانه های شخصی بکار رفته باشد ولی معماران بزرگ دنیا از این عنصر زندگی بخش در طراحی های بناهای عمومی و البته مجتمع های مسکونی به شگلی زیبا پویا و تاثیر پذیر بکار میبرند.